Hạt mắc khén in đậm trong tâm khảm mỗi người con Tây Bắc

Con người ta khi đi xa thường hay nhớ về gia đình, về quê hương với những điều bình dị nhất, thân thương nhất, gần gũi nhất. Và có lẽ với mỗi người con Tây Bắc, dù có đi đâu, làm gì và bao lâu đi chăng nữa, họ cũng không thể nào quên được cái hương vị đặc biệt của hạt mắc khén.

Từ khi biết vào bếp học mẹ nấu nướng, họ đã thấy các bà, các mẹ tẩm ướp thức ăn bằng hạt mắc khén, một loại gia vị chủ đạo không thể thiếu trong các món ăn của người Thái nói riêng, và của đồng bào các dân tộc miền núi Tây Bắc nói chung, để rồi khi đi xa học tập và làm việc, cho dù được ăn qua bao nhiêu món ăn ngon lạ, đắt tiền cũng không nguôi nhớ về cái hương vị cay nồng, ngai ngái, thoang thoảng hương thơm của những món ăn được chế biến từ mắc khén.

hat-mac-khen-vung-tay-bac

Trong gian bếp của người Thái, có thể thiếu bất cứ cái gì khác chứ không bao giờ thiếu mắc khén, như vậy để thấy rằng mắc khén đóng vai trò quan trọng thế nào trong đời sống của đồng bào nơi đây.

Người con đi xa quê hương xứ sở, nhớ bản làng sương phủ mây giăng, nhớ những chiều đông cả nhà quây quần bên bếp lửa, nhớ từng món ăn mẹ chuẩn bị cầu kỳ. Từ bé khi bắt đầu nhận thức thế giới xung quanh, họ thấy trên gác bếp từng chùm quả nhỏ xinh xinh, có ngạnh được treo trên đấy để hong khô, thấy bà và mẹ lấy thứ hạt ấy cho vào nấu những món ăn mà ai cũng ưa thích, đó là loại quả có trong thứ nước chấm mà bữa cơm nào cũng dùng, sau này khi lớn hơn một chút, họ biết thứ hạt ấy có tên là hạt mắc khén.

hat-mac-khen-vung-tay-bac-1

Khi cái trí đã khôn, đôi chân đã đủ dẻo, họ được theo ông, theo bố lên rừng phát nương làm rẫy, chặt củi lấy măng, và đến cuối mùa thu thì đi hái những chùm mắc khén tươi xanh đang lơ lửng trên cao. Cây mắc khén cao lắm, thân mọc nhiều gai nên kể cả những chàng thanh niên dũng cảm nhất cũng không dám trèo lên lấy quả, họ chỉ còn cách làm câu liêm hoặc dùng sào để kéo từng chùm quả cho rơi xuống đất, người ta buộc mắc khén thành từng chùm để mang về nhà, ngày nắng thì mang ra phơi cho khô, ngày nhiều mây mù thì gác lên sàn bếp hong khô bằng khói để đủ dùng cho đến mùa năm sau, dù làm cách nào đi chăng nữa thì mắc khén cũng không mất đi cái mùi thơm đặc biệt vốn có của nó.

Tháng 11 mắc khén chín đồng loạt, đồng bào rủ nhau lên rừng hái mắc khén về, cả bản cả làng, cả vùng lên rừng tìm cây mắc khén, người đi đông như hội, đó là một trong những ngày vui nhất của năm.

Người lớn thì đã quen với mắc khén từ lâu, những đứa trẻ lần đầu được theo chân người lớn vào rừng hái quả mắc khén thì tỏ ra thích thú lắm, chúng tò mò mân mê từng chùm quả, ngắm nghía soi lên trước ánh nắng mặt trời, rồi đưa thử một quả lên miệng cắn, thấy cảm giác tê tê nơi đầu lưỡi thật lạ kỳ, cùng với đó là mùi hương nồng ngai ngái, một chút vị đắng đan xen nhưng cuối cùng chỉ còn vị ngọt sâu đọng lại, hương vị ấy in sâu trong tâm khảm đứa bé, để rồi mãi về sau nó vẫn luôn nhớ rằng, nó là người con Tây Bắc, là con của núi rừng đại ngàn hùng vĩ kia, quê nó có một thứ hạt diệu kỳ tên là mắc khén.

hat-mac-khen-vung-tay-bac-2

Bé gái lớn lên được mẹ và bà tập cho công việc bếp núc, cách sử dụng mắc khén để chế biến các món ăn, đặc biệt là các món nướng. Ai đó lên Tây Bắc mà chưa một lần nếm thử cá nướng mắc khén, gà nướng mắc khén, thịt trâu gác bếp thì xem như chưa từng đến vùng đất đặc biệt này. Người ta nói rằng không ai chế biến các món nướng ngon bằng các cô gái Thái, còn các cô gái lại nói rằng họ chỉ hơn ở chỗ có hạt mắc khén mà thôi.

Con trai lớn lên theo bố, theo anh lên nương lên rẫy, bên người bao giờ cũng có hạt mắc khén đem theo, sau những buổi làm lụng vất vả, xuống suối ra sông bắt cá tươi về nướng mắc khén làm cơm thì không món nào ngon bằng, chiều đông giá rét được ngồi bên bếp lửa, ăn cá nướng mắc khén, măng đắng chấm chẳm chéo, uống kèm với rượu ngô là điều hạnh phúc nhất trên đời.

Người Tây Bắc biết ơn thiên nhiên, biết ơn rừng núi đã ban tặng cho họ thứ hạt quý giá ấy, cho nên họ nâng niu trân trọng từng chút một, để rồi khi đi xa lúc nào cũng nhớ về quê nhà với một thứ tình cảm thiêng liêng chân chất, họ nhớ anh em họ hàng, nhớ bản làng trên lưng chừng vách núi, họ nhớ cả hương vị của hạt mắc khén tỏa ra từ căn bếp mà mẹ vẫn hay ngồi.

Xem thêm:  Hương thơm đặc trưng, lôi cuốn khó cưỡng lại của hạt mắc khén

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *